پرسش:
ازدواج موّقت در ایران به عنوان یک اصل و نهاد اسلامی چه جایگاهی دارد؟

پاسخ:


ازدواج موّقت یک حکم قرآنی است که در سوره مبارکه نساء آیه 24 به آن تصریح شده است[i] گروهی از علماء اهل سنّت می گویند که عمر بن خطاب خلیفة دوّم آن را قدغن و ممنوع کرده است و آنان نیز بر اساس این سنت خلیفه دوم آن را ممنوع و احیاناً منسوخ[ii] می دانند[iii] ولی علماء شیعه که دستور خلیفه دوم را حکم شرع تلقی نکرده، معتقد هستند کسی نمی تواند بدون حجت شرعی و دلیل قطعی احکام قرآنی را نسخ کند و فرمان چنین فرد یا افرادی حجت نیست. ائمه اهل البیت علیهم السلام که ناشران و مفسران واقعی وحی هستند و بر اساس مفاد حدیث شریف ثقلین منبع و مرجع علمی و دینی جهان اسلام هستند حکم به اباحه و جواز متعه داده اند و اجازه نداده اند که حلال خدا را حرام تلقی کنند.
سنّت ازدواج موّقت در جهان امروز و حتی در بین شیعیان و ایرانیان مورد بی مهری قرار گرفته است و البته به علت عدم وضع قوانین و مقررات مربوطه دچار مشکلات عدیده ای شده است هم به لحاظ قانون گزاری پایگاه آن معلوم نیست و هم به لحاظ فرهنگی جایگاه خود را نیافته است این قانون الهی که برای رفع بعضی از معضلات جوامع اسلامی و بشری وضع شده است دچار سوء استفاده ها و در نتیجه عدم اقبال عمومی بدان شده است می توانیم بگوییم این حکم هنوز در ایران جایگاه قانونی و فرهنگی خود را نیافته است اگر چه به لحاظ شرع در ایران مانعی شرعی برای ازدواج موّقت با شرایط فقهی اش وجود ندارد.


[i] جمله معروفی که از عمر نقل شده «متعتان کانتا علی عهد رسول الله و انا محرمهما و معاقب علیهما متعة النساء و متعة الحج : دو متعه در زمان پیامبر (صلی‏الله‏علیه‏وآله‏وسلّم) بود که من آنها را حرام کردم و بر آنها مجازات می‏کنم ، متعه زنان و حج تمتع ( که نوع خاصی از حج است )» دلیل روشنی بر وجود این حکم در عصر پیامبر (صلی‏الله‏علیه‏وآله‏وسلّم) است تفسیر نمونه ج 3 ص 338 .

[ii] جالب توجه اینکه روایاتی که در باره نسخ حکم مزبور ادعا می‏کنند کاملا مختلف و پریشان است ، بعضی می‏گویند خود پیامبر (صلی‏الله‏علیه‏وآله‏وسلّم) این حکم را نسخ کرده و بنا بر این ناسخ آن ، سنت و حدیث پیامبر (صلی‏الله‏علیه‏وآله‏وسلّم) است و بعضی می‏گویند ناسخ آن آیه طلاق است اذا طلقتم النساء فطلقوهن.

در روایات متعددی از منابع اهل تسنن تصریح شده که این حکم در زمان پیامبر (صلی‏الله‏علیه‏وآله‏وسلّم) هرگز نسخ نشد ، بلکه در زمان عمر از آن نهی گردید ، بنا بر این طرفداران نسخ باید پاسخی برای این همه روایات پیدا کنند ، این روایات بالغ بر بیست و چهار روایت است ، که علامه امینی در الغدیر جلد ششم آنها را مشروحا بیان کرده است که نمونه آن ذیلا اشاره می‏شود.

در صحیح مسلم از جابر بن عبد الله انصاری نقل شده که می‏گفت : ما در زمان پیامبر (صلی‏الله‏علیه‏وآله‏وسلّم) بطور ساده اقدام به ازدواج موقت می‏کردیم و این وضع ادامه داشت تا اینکه عمر در مورد عمرو بن حریث از این کار ( بطور کلی ) جلوگیری کرد.تفسیر نمونه ج 3 ص 340 .

[iii]منشور عقاید امامیه اصل 145 ص278 .

 

منبع: پایگاه حوزه