حدّ، به مجازاتى گفته مى‏شود كه نوع و ميزان و كيفيت آن در شرع تعيين شده است.(1) و بعضى از چيزهايى كه در شرع مقدّس براى متخلّفين و مجرمين آنها تعيين حد شده است عبارتند از:

1- زنا

2- لواط

3- مساحقه

4- قيادت

5- قذف 

6- سبّ و ناسزاگويى به پيامبر اكرم(ص) و امامان معصوم(ع) و صديقه طاهره فاطمه زهرا(س)

7- ادّعاى نبوّت

8- سحر

9- نوشيدن مسكرات

10- سرقت

11- محاربه

12- ارتداد، كه در زير به توضيح بعضى از آنها مى‏پردازيم:
الف) حدّ زنا

زنا عبارت است از: جماعِ مرد با زنى كه بر او ذاتاً حرام است گرچه به اندازه ختنه‏گاه و در دبر باشد؛ بنابراين جماعِ دو همسر در حال حيض، يا روزه، يا اعتكاف، گرچه حرام است، ولى به آن، زنا اطلاق نمى‏شود.(2)
اقسام حدّ زنا
اوّل: كشتن (اعدام)

در موارد زير حدّ زنا كشتن است و فرقى بين جوان و غير جوان و مُحصن (داراى همسر) و غير محصن نيست.

.1 زناى با محارم نسبى

.2 زنا با زنِ پدر كه موجب قتل زانى و بعضى از فقها مانند حضرت‏حضرت آيه‏الله خوئى(ره) حكم آن را رجم (سنگسار) دانسته‏اند.

.3 زناى غير مسلمان كه موجب قتل زانى است.

.4 زناى به عنف و اكراه كه موجبِ قتل زانى اكراه كننده است.

.5 كسى كه سه مرتبه زنا كرده و حد بر او جارى شده است در مرتبه چهارم كشته مى‏شود و بعضى از فقها فرموده‏اند: بايد در مرتبه سوم كشته شود.(3)
دوم: رجم (سنگسار)

در موارد زير حدّ زنا رجم است:

.1 زناى مرد محصن؛ يعنى مردى كه داراى همسر دايمى است، و با او در حالى كه عاقل بوده جماع كرده است و هر وقت بخواهد مى‏تواند جماع كند.

.2 زناى زنِ محصنه با مرد بالغ، و زنِ محصنه زنى است كه داراى شوهرِ دايمى است و شوهر در حالى كه زن عاقل بوده با او جماع كرده است و امكانِ جماع با شوهر را نيز داشته است.(4)
سوّم: تازيانه‏

در موارد زير حدّ زنا تازيانه است:

.1 مردى كه هنوز ازدواج نكرده است.

.2 زنى كه محصنه نيست و يا اگر محصنه است با غير بالغ زنا كرده است(5).
چهارم: تازيانه و سنگسار

و آن حدّ پيرمرد و پيرزنى است كه با دارا بودن شرايط احصان، گرفتار اين عمل زشت شده‏اند كه بايد اوّلاً تازيانه زده شوند و سپس سنگسار گردند.(6)
پنجم: تازيانه و تراشيدن موى سر و يك سال تبعيد

و آن حدّ كسى است كه همسرش را عقد كرده، ولى هنوز دخول صورت نگرفته است.(7)

مسأله: كسى كه در زمان شريفى مانند ماه مبارك رمضان و جمعه‏ها و عيدها، يا در مكان شريفى مانند مسجدها و حرم و زيارتگاه‏هاى مشرّفه، زنا نمايد علاوه بر حدّ، مجازات مى‏شود و اين به نظر حاكم است و بايد خصوصيات زمان‏ها و مكان‏ها يا جمع شدن زمان شريف با مكان شريف ملاحظه شود.(8)
1- قانون مجازات اسلامى، ماده 13.
2- تحريرالوسيله، ج‏2، كتاب الحدود، الاول فى الزنا، القول فى الموجب، مسأله 1 - 3؛ مبانى تكمله منهاج الصالحين حضرت آيه‏الله خوئى‏1، ج 1، ص 166.
3- تحريرالوسيله، ج‏2، كتاب الحدود، الاوّل فى الزنا، القول فى اقسامه (الاوّل)، و مسأله 1 و 6 ؛ مبانى تكمله منهاج الصالحين، ج 1، حد الزانى، مسأله 151 و 166.
4- تحريرالوسيله، ج‏2، كتاب الحدود، فى الزنا، فى اقسامه (الثانى) و فى الموجب، مسأله 9؛ مبانى تكمله منهاج الصالحين، ج 1، حد الزانى، مسأله 154 و 158 و 159.
5- تحريرالوسيله، ج‏2، كتاب الحدود، فى الزنا، فى اقسامه (الثالث)؛ مبانى تكمله منهاج الصالحين، ج 1، حد الزانى، مسأله 154 و 156.
6- تحريرالوسيله، ج‏2، كتاب الحدود، فى الزنا، فى اقسامه (الرابع)؛ مبانى تكمله منهاج الصالحين، ج 1، حد الزانى، مسأله 154.
7- تحريرالوسيله، ج‏2، كتاب الحدود، فى الزنا، فى اقسامه (الخامس) و مسأله 4؛ مبانى تكمله منهاج الصالحين، ج 1، حد الزانى، مسأله 157.
8- تحريرالوسيله، ج‏2، كتاب الحدود، فى الزنا، القول فى اللواحق، مسأله 6؛ مبانى تكمله منهاج الصالحين، ج‏1، حد الزانى، مسأله 174.