مسأله انتخاب همسر يكى از مراحل بسيار حسّاس در زندگى انسان است و در سرنوشت و خوشبختى و بدبختى او نقش بسزايى دارد. ريشه زندگى سعادتمندانه بسيارى از خانواده‏ها، توجّه به معيارهاى درست در انتخاب همسر و دقّت لازم و كافى در اين زمينه است؛ چنانچه ازدواج بر اساس انتخاب درست صورت گيرد، ناراحتيهاى زندگى را به آسايش تبديل مى‏كند، ولى اگر از روى هوا و هوس، چشم و گوش بسته و بدون توجّه به ملاكهاى درست انجام شود، راحتيهاى انسان را به عذاب و درگيريهاى خانوادگى مبدّل خواهد ساخت.
اهميّت انتخاب همسر
انتخاب همسر در اسلام به اين خاطر مورد توجّه قرار گرفته است كه همسر انسان به عنوان شريك در تمام مراحل زندگى، بر روحيّات، عواطف، اخلاق و افكار انسان تأثير گذاشته و سعادت خانواده را تضمين مى‏كند. ثمره اين انتخاب درست آن است كه چنين خانواده‏اى فرزندان صالح و شايسته‏اى به جامعه تحويل مى‏دهد و از اين طريق، سعادت جامعه را نيز تأمين مى‏كند.
وجود همسر شايسته در زندگى انسان به اندازه‏اى مؤثر است كه ارزش آن را با معيارهاى مادّى نمى‏توان سنجيد، زيرا او انسان را در طريق سعادت قرار داده و به زندگى‏اش جهت مى‏دهد و او را به راه درست و پاكى تشويق مى‏كند. او از هر كالاى باارزشى برتر است. در مقابل، همسر نامناسب، انسان را به سوى بدى سوق مى‏دهد، ناپاكى و بى‏بندوبارى را در او رشد مى‏دهد و وى را به درّه ذلّت و هلاكت مى‏اندازد.
چنين همسرى نيز از هر كالاى بى‏ارزشى پست‏تر است.
امام صادق عليه‏السلام فرمود:
 «انَّمَا الْمَرْأَةُ قِلادَةٌ فَانْظُرْ ما تَتَقَلَّدُ، وَ لَيْسَ لِلْمَرْأَةِ خَطَرٌ، لا لِصالِحَتِهِنَّ وَ لا لِطالِحَتِهِنَّ: فَأَمَّا صالِحَتُهُنَّ فَلَيْسَ خَطَرُهَا الذَّهَبَ وَ الْفِضَّةَ، هِىَ خَيْرٌ مِنَ الذَّهَبِ وَ الْفِضَّةِ، وَ أَمَّا طالِحَتُهُنَّ فَلَيْسَ خَطَرُهَا التُّرابَ، التُّرابُ خَيْرٌ مِنْها» «1»
 زن گردنبندى است، بينديش چگونه گردنبندى را انتخاب مى‏كنى. براى زن شايسته و ناشايست هيچ قيمتى نمى‏توان مشخّص كرد؛ زيرا زنان شايسته با طلا و نقره برابرى نمى‏كنند، بلكه چنين زنانى از طلا و نقره بهترند و ارزش زنان ناشايست با خاك هم برابر نيست؛ چه اينكه خاك از اينان بهتر است.
همان امام در جاى ديگر، به دقّت در انتخاب همسر توصيه كرده، مى‏فرمايد:
 «انْظُرْ ايْنَ تَضَعُ نَفْسَكَ، وَ مَنْ تُشْرِكُهُ فى‏ مالِكَ، وَ تَطَّلِعُهُ عَلى‏ دينِكَ وَ سِرِّكَ» «2»
ببين شخصيت خود را در چه جايگاهى قرار مى‏دهى و چه كسى را در ثروت خود شريك مى‏كنى و بر دين و راز خويش آگاه مى‏سازى.
نقش و تأثير همسر در زندگى، انسان جوياى سعادت را وا مى‏دارد كه در انتخاب وى شتاب نكند و با دقّتى بايسته به جستجوى او بپردازد، چرا كه به دست آوردن گوهرى ارزنده به غوّاصى در اعماق دريا مى‏ارزد و دستيابى به همسرى شايسته، تلخى ناملايمات و مشكلات گزينش مناسب را به كام انسان شيرين مى‏سازد و دستيابى به همسر صالح و نيكوكار در سايه تحقيق و جستجو ميسّر خواهد شد. رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود:
 «انَّما مَثَلُ الْمَرْأَةِ الصَّالِحَةِ مَثَلُ الْغُرابِ الْأَعْصَمِ الَّذى‏ لا يَكادُ يُقْدَرُ عَلَيْهِ» «3»
همانا زن شايسته همچون كلاغ پاسفيد [كمياب‏] است و دسترسى به آن بسيار مشكل است.
منبع:كتاباخلاق خانواده(ج‏1)، ص: 30