از مسائل و احکام مبتلابه و مورد سوالی خیلی از خانمها در موردش سوالات زیادی دارند احکام پوشش خانمها از نامحرم و اینکه نظر مراجع در این مورد و نظر اسلام تا چه اندازه ای از حجاب است و زینت چگونه باید باشد که موجب افتادن در حرام نشود و حتی آیا از بچه هم باید حجاب نگه داشت و مسائلی از این قبیل که یقیناَ برای دوستان مفید خواهد بود.در ضمن اسامی که مقابل جواب مسائل نوشته شده اسمی مراجع معظم است با کلمات اختصاری و گاها منبع اخذ این فتاوا هم کنار اسامی نوشته شده.

پوشش زن از نامحرم
احکام جورابها
احکام چادرها
توجه و مراقبت
احکام زینت
پوشش زن از زن
پوشش زن از بچه‏ها

1. مسئله: بر زنان واجب است تمام بدن خود را به استثنای وجه و کفین از نامحرم بپوشانند مشروط به آنکه: 1. وجه و کفین آنها زینت نداشته باشد. 2. کسی به قصد لذّت و ریبه به وجه و کفین آنها نگاه نکند.
امام، اراکی و مکارم،بهجت، تبریزى، خامنه اى، فاضل، سیستانی و گلپایگانى


2. مسئله: زنها باید بنابر احتیاط واجب بیش از مقدار وجه و کفین خود را به عنوان مقدمه علمیه بپوشانند (وجه عبارت است از: آن مقدار از صورت که در وضو واجب است شسته شود و کفین نیز عبارت است از مچ تا سر انگشتان).
امام، اراکى، فاضل و مکارم، اراکى، تبریزی و گلپایگانى


3. سؤال: آیا نمایان بودن کف پا، روی پا، قوزک پا و یا پاشنه پا از مردان نامحرم شرعاً جایز است.
جواب: جایز نیست.
امام، اراکى، فاضل، گلپایگانی و مکارم، اراکى، تبریزى، خامنه ای و گلپایگانى، بهجت، سیستانى، فاضل
در نتیجه: خانمها نمی توانند با پای بدون جوراب در مقابل نامحرم رفت وآمد کنند و یا با این وضع برای خرید چیزی به مغازه نزدیک منزل بروند و یا اگر نامحرم در خانه است بدون جوراب در مقابل او ظاهر شوند اگر چه نامحرم برادر شوهر، شوهر خواهر، و یا هر نامحرم دیگری باشد.


4. مسئله: نمایان بودن زیر چانه، گردن، گوش، سینه و دست ها تا بازو برای خانمها جایز نیست و باید این مواضع را هم از نامحرم بپوشانند.
امام، اراکى، بهجت، تبریزى، خامنه اى، سیستانى، فاضل، گلپایگانی و مکارم



توجه: خانمها باید توجه داشته باشند که:.
در منزل و یااماکنی که نامحرم است اگر لباس آستین کوتاه به تن دارند (اگر چه با چادر پوشیده شده باشد) و یا اگر لباس آستین بلند به تن دارند در هنگام برداشتن چیزی از بالای بلندی یا گرفتن چیزی از دست نامحرم و یا تعارف کردن میوه و غیره به نامحرم و یا هنگام غذا خوردن در مقابل نامحرم و یا در هنگام خرید اجناس از مغازه ها و یا هنگام حمل باری بزرگ و یا سنگین، همه و همه مواردی هستند که احتمال عقب رفتن آستین و یا پوشش دست و یا نمایان شدن بدن می باشد و باید خانمهای محترم در این گونه موارد مراقبت کامل داشته باشند.


5. سؤال: حدود حجاب اسلامی برای بانوان چیست برای این منظور پوشیدن لباس بلند آزاد و شلوار و روسری کفایت می کند و اصولاً چه کیفیتی در لباس و پوشش زن در برابر افراد باید رعایت شود.
جواب: واجب است تمام بدن زن به جز قرص صورت و دستها تا مچ از نامحرم پوشیده شود لباس مذکور اگر مقدار واجب را بپوشاند مانع ندارد ولی پوشیدن چادر بهتر است و از لباسهایی که توجه نامحرم را جلب کند باید اجتناب شود.
امام، اراکى، فاضل و مکارم،اراکى، بهجت، تبریزى، خامنه ای و سیستانى، فاضل، گلپایگانى


6. سؤال: آیا پوشیدن مانتو و شلواری که حجم بدن و یا برجستگیهای آن در مقابل نامحرم پیداست جایز است.
جواب: از جهت حجاب و ستر کافی است ولی چنانچه پیدا بودن حجم یا برجستگیهای بدن باعث ریبه و مفسده باشد باید بپوشانند.
امام، اراکی و مکارم، بهجت، سیستانى،خامنه اى، فاضل و گلپایگانى


7. مسئله: خانمها نمی توانند آستین خود را برای آمپول زدن و یا فشار خون و یا نبض گرفتن و غیره در مقابل نامحرم بالا بزنند مگر در مقام اضطرار.
امام، اراکى، فاضل، گلپایگانی و مکارم، بهجت، تبریزى، سیستانى،فاضل.اراکى، خامنه ای و گلپایگانى


8. سؤال: خانمی هستم و باید هر روز آمپول بزنم درمانگاه نزدیک منزل آمپول زن مرد دارد البته درمانگاه دورتری است که آمپول زن خانم نیز دارد لکن بعلت دوری باید با ماشین بروم. آیا می توانم نزد مرد آمپول بزنم.
جواب: جایز نیست مگر در مقام اضطرار.
امام، اراکى، بهجت، تبریزى، خامنه اى، سیستانى، فاضل، گلپایگانی و مکارم


9. سؤال: آیا خانمها می توانند بدون تحقیق کردن از وجود دکتر زن نزد دکتر نامحرم بروند البته در صورتیکه مستلزم نگاه یا لمس بدن زن باشد.
جواب: جایز نیست.
امام، اراکى، سیستانى، گلپایگانی و مکارم، فاضل، بهجت


10. سؤال: در شهر ما هم دکتر زن هست و هم مرد لکن دکتر مرد حاذقتر است آیا خانمها می توانند نزد دکتر مرد بروند.
جواب: در صورتی که دکتر زن نتواند مداوا کند اشکالی ندارد.
امام، اراکى، بهجت، تبریزى، خامنه اى، گلپایگانی و مکارم، فاضل ،سیستانى

 

احکام جورابها

11. سؤال: آیا در مقابل نامحرم پوشیدن جوراب ضخیم در حالی که حجم پا پیدا باشد اشکال دارد یا نه.
جواب: در صورتی که بر آن مفسده ای مترتب نباشد و پوست پا پیدا نباشد اشکالی ندارد.
امام، اراکى، فاضل و مکارم، خامنه اى، سیستانى فاضل، بهجت و تبریزى


12. مسئله: جورابهای نازک که پوست پا نمایان باشد حکم پوشش ندارند و خانمها باید از پوشیدن اینگونه جورابها در مقابل نامحرم اجتناب کنند. بلکه باید از جورابهائی استفاده کنند که پوست بدن نمایان نباشد.
امام، اراکى، فاضل، گلپایگانی و مکارم، اراکى، بهجت، خامنه ای و گلپایگانى: استفتاء.
تبریزى، سیستانى


13. سؤال: زنهایی هستند که شلوار می پوشند ولی جورابهایی ساقه بلند را روی شلوار خود می کشند به نحوی که حجم اندام زن پیداست این نوع جوراب پوشیدن چه حکمی دارد.
جواب: اشکال ندارد.
امام، فاضل و مکارم،سیستانى، اراکى، بهجت، خامنه ای و گلپایگانى


14. سؤال: پوشیدن لباس در رنگهای زننده و جلب توجه کننده در محیطهایی که نامحرم هست مانند دانشگاه، بازار و... چه حکمی دارد.
جواب: با فرض مهیّج بودن حرام است.
امام، اراکى، خامنه ای و سیستانى، بهجت، تبریزى، فاضل و گلپایگانى

احکام چادرها

15. سؤال: آیا در مقابل نامحرم پوشیدن بعضی از چادرها که با تابش نور از پشت مقداری از سایه بدن پیداست جایز است یا نه.
جواب: در صورتی که پوست بدن پیدا نباشد و بر آن مفسده ای مترتب نباشد اشکال ندارد.
امام ، خامنه اى، بهجت، سیستانى، فاضل، گلپایگانی و مکارم


15. سؤال: پوشیدن چادرهای شرمن چه حکمی دارد.
جواب: در صورتیکه عرفاً جلب توجه نکند اشکال ندارد.
امام، اراکى، خامنه ای و گلپایگانى


توجه: جلب توجه کردن به دو عامل بستگی دارد: 1. گاهی در جایی خانمها چادر شرمن اصلاً نمی پوشند در این صورت اگر خانمی بپوشد جلب توجه می کند در نتیجه پوشیدن چادر شرمن جایز نیست 2. و اگر در جایی خانمها چادر شرمن می پوشند لکن اگر چادر به گونه ای باشد که جلب نظر بکند باز هم پوشیدن آن جایز نیست .


17. مسئله: پوشیدن چادرهایی که موها و یا هر جای بدن از پشت آن نمایان باشد جایز نیست و خانمها خصوصاً در منزل اگرنامحرمی هست باید از پوشیدن اینگونه چادرها خودداری کنند.
امام، اراکى، تبریزى، فاضل، گلپایگانی و مکارم، اراکى، خامنه ای و گلپایگانى، بهجت،سیستانى


18. سؤال: اگر خانمی چادری بپوشد که حجم بدن او از پشت آن پیدا باشد لکن در زیر چادر از پوشش کافی برخوردار باشد مثلاً مقنعه پوشیده باشد و جوراب و لباس آستین بلند، آیا شرعاً جایز است.
جواب: در صورتی که بدن نمایان نباشد و بر پوشیدن آن هم مفسده ای مترتب نباشد اشکال ندارد.
امام، اراکى، فاضل، گلپایگانی و مکارم، بهجت، تبریزی و خامنه اى، سیستانى


توجه و مراقبت

خانمهایی که از چادر بعنوان حجاب استفاده می کنند در موارد زیر باید بیش از هر موقع مراقب حجاب خویش باشند:.
در هنگام خرید و فروش با نامحرم، مرتب کردن چادر در مقابل نامحرم، گرفتن و یا دادن چیزی به نامحرم، کار کردن در مقابل نامحرم چه در منزل و یا خارج از منزل، شستن لباس، ظرف و یا هر چیز دیگر در مقابل نامحرم، انداختن و یا بر چیدن سفره و...
در تمام موارد فوق و موارد مشابه پیشنهاد می شود خانمها از پوشش کافی در زیر چادر برخوردار باشند و استفاده کردن از روسری یا مقنعه و همچنین آستین در صورتی که لباس آستین کوتاه پوشیده اند در زیر چادر می تواند خانمها را در حفظ کامل حجاب خود کمک نماید و موجب رضای خداوند متعال گردد.


19. سؤال: اگر شخصی از یک دختر خانم خواستگاری کند و دختر قبول نکند و آن شخص فامیل باشد و بعدها نیز همدیگر را ملاقات کنند و در صورتی که آن پسر هنوز مجرد است دختر در مقابل او چگونه باید باشد آیا باید بیشتر از حد واجب حجاب را رعایت کند و یا در حرف زدن با او بیشتر مراقبت کند.
جواب: از هر کاری که موجب مفسده و گناه می شود باید پرهیز کند.
امام، اراکی و گلپایگانى


در نتیجه: بنابر فتوای حضرت امام بطور مثال اگر باز گذاشتن وجه و کفین موجب می شود که پسر به او به قصد لذّت نگاه کند باید وجه و کفین خود را بپوشاند و یا اگر حرف زدن موجب به مفسده افتادن او باشد باید حتی المقدور آن را ترک کند.


احکام زینت


20. سؤال: مراد از زینت چیست.
جواب: هر چیزی که عرفاً زینت محسوب گردد و مردم به آن زینت بگویند.
امام، اراکى، بهجت، سیستانى، خامنه اى، گلپایگانی و مکارم، فاضل


21. سؤال: اگر بانوان سرمه را نه برای زینت بلکه به خاطر فوایدی که از نظر طبی در آن وجود دارد بزنند در این صورت بازهم در مقابل نامحرم باید آن را بپوشانند.
جواب: اگر عرفاً زینت محسوب شود باید بپوشانند، قصد زینت داشته باشد یا نه.
امام، اراکى، خامنه ای و گلپایگانى، فاضل، بهجت، تبریزى، سیستانی و مکارم


22. سؤال: آیا شرعاً زنی که مشخص است ابروانش را برداشته برای رعایت اصول حجاب کامل حتماً باید آن را بپوشاند یا می تواند آن را نمایان کند.
جواب: باید بپوشاند.
امام، اراکی و گلپایگانى، بهجت، تبریزى، فاضل و مکارم


23. مسئله: خانمها می توانند همان قسمتی از صورت یا دست خود را که زینت کرده اند بپوشانند و پوشیدن بقیه صورت واجب نیست.
امام، تبریزى، خامنه اى، سیستانى، فاضل و مکارم، گلپایگانى
بنابراین: اگر خانمی مثلاً فقط زیر ابروی خود را برداشته است می تواند با پوشیدن مقنعه یا چادر تا قسمت زیرابروی خود را بپوشاند و در صورتی که بقیه صورت زینت ندارد باز گذاشتن آن اشکالی ندارد.
توجه: داشتن النگو، دستبند، انگشتر (اگر چه حلقه ازدواج باشد) بلند کردن ناخن، لاک زدن، حنا گرفتن، بعضی ساعتهای مچی که برای زینت استفاده می شود، پوشیدن بعضی دستکشهای توری برای زینت، همگی از زینتهای دست هستند و باید آنها را از نامحرم بپوشانند.
و همچنین سرمه کشیدن، برداشتن ابرو، گذاشتن مژه مصنوعى، استفاده از هر نوع لوازم آرایش، گذاشتن حلقه برای بینی (کما اینکه در برخی مناطق رسم است) گوشواره و یا هر چیز دیگری که عرفاً بدان زینت بگویند همگی از زینتهای صورت محسوب می گردد و باید ازنامحرم پوشیده شود.


24. مسئله: در مسئله پوشش وجه و کفین، در صورت داشتن زینت از نامحرم، فرقی بین نامحرم ها نیست چه فامیل نزدیک باشند و چه غریبه.
امام، اراکى، بهجت، تبریزى، خامنه اى، سیستانى، گلپایگانی و مکارم، فاضل
در نتیجه: خانمها باید در مجالس ومیهمانیهای فامیلی و یا غیر آن، یا وجه و کفین خود را از نامحرم بپوشانند ویا از زینت کردن آن پرهیزکنند.


25. سؤال: خانمی هستم که حلقه ازدواج خود را (که بسیار ساده هم هست) نه برای زینت بلکه برای یادگاری و وفاداری به شوهر به دستم کرده ام آیا پوشیدن آن از نامحرم واجب است.
جواب: به دست کردن هرگونه حلقه ای زینت محسوب می شود و پوشیدن آن از نامحرم واجب است.
امام، اراکی و گلپایگانى، بهجت، تبریزى، خامنه اى، سیستانى، فاضل و مکارم


26. سؤال: آیا فرقی بین آرایش کردن هست یعنی اگر کسی بسیار بد زینت کند مثلاً مطابق رسومات خودشان به آن زینت بگویند و حال آنکه برای عده ای دیگر نه فقط زینت نیست بلکه برای آنها زشت هم هست آیااینگونه زینتها نیز باید از نامحرم پوشیده شود.
جواب: زینت کردن، به زشتی و زیبایی نیست و هرچه که عرفاً بدان زینت بگویند باید از نامحرم پوشیده شود.
امام، اراکى، بهجت، خامنه ای و گلپایگانى، فاضل ، تبریزی و سیستانى

 
27. سؤال: آیا عطر زدن و یا خوش بو کردن به وسیله مواد و مایعات دیگر برای آقایان و بانوان در صورتی که بوی آن به مشام نامحرم برسد اشکال دارد.
جواب: عطر زدن اشکال ندارد ولی اگر عطر زدن بانوان موجب مفسده و تحریک باشد جائز نیست.
امام، اراکی و خامنه اى، سیستانى، فاضل و گلپایگانى


28. مسئله: بنابر احتیاط واجب خانمها باید موهای مصنوعی که به موی خود وصل کرده باشند یا کلاه گیس به سر گذاشته باشند را بپوشانند. اگر چه موی وصل شده موی مرد یا زن باشد.
امام، اراکى، فاضل و گلپایگانى، خامنه اى، بهجت، سیستانی و مکارم


29. سؤال: آرایش نمودن زن برای غیر همسر در بعضی مجالس زنانه مثل عروسی یا میهمانی زنانه چه حکمی دارد.
جواب: در صورتی که نامحرم او را نبیند اشکال ندارد.

امام، اراکى، بهجت، تبریزى، خامنه اى، سیستانى، فاضل، گلپایگانی و مکارم و تبریزى


30. سؤال: آیا برای بانوان پوشیدن کفشهایی که صدادار است بطوری که موقع راه رفتن صدای آنها را نامحرم می شنود اشکال دارد.
جواب: در صورتی که مفسده ای بر آن مترتب شود اجتناب لازم است.
امام و خامنه اى


31. مسئله: اگر خانمی بداند نامحرمی با قصد لذّت و ریبه به دست و صورت او نگاه می کند، اگر چه وجه و کفین او زینت نداشته باشد باید این دو موضع را از نامحرم بپوشاند.

امام، اراکى، فاضل، گلپایگانی و مکارم، سیستانى، بهجت

 
32. مسئله: باز گذاشتن وجه و کفین به قصد به حرام انداختن دیگران جایز نیست.
امام، اراکى، خامنه ای و گلپایگانى، فاضل، سیستانى، بهجت و فاضل


33. مسئله: رفتن به مکانی که زن می داند نامحرمهایی با قصد لذّت به او نگاه می کنند جایز نیست.
امام، اراکی و گلپایگانى،بهجت و مکارم


پوشش زن از زن


34. مسئله: خانمها باید عورتین خود را از زنهای دیگر بپوشانند و پوشانیدن بقیه بدن از آنها واجب نیست.
امام، اراکى، فاضل، گلپایگانی و مکارم، بهجت و خامنه اى، سیستانى، فاضل


35. مسئله: اگر خانمی بداند که خانم دیگری به قصد لذّت به بدن یا به دست و صورت او نگاه می کند، بر او واجب است بدن یا دست و صورت خود را از او بپوشاند.
امام، اراکى، فاضل، گلپایگانی و مکارم،بهجت
در نتیجه: در حمامها، استخرها، سالنهای بدن سازی یا ورزشى، خیاط خانه ها، آرایشگرها اگر خانمی ببیند خانم دیگری به قصد لذّت به او نگاه می کند باید بلا فاصله بدن خود را از او بپوشاند.


36. مسئله: اگر خانمی بدن خود را به قصد به حرام انداختن زن دیگری نپوشد حرام است.
امام، اراکى، فاضل، گلپایگانی و مکارم،سیستانى، بهجت



37. مسئله: پوشانیدن عورتین زن از زنان دیگر واجب است اگر چه آنان بدون قصد لذّت و ریبه نگاه کنند مگر در حال اضطرار.
امام، اراکى، فاضل، گلپایگانی و مکارم، اراکى، بهجت، خامنه ای و گلپایگانى،سیستانى
در نتیجه: همانگونه که در بخش (نگاه) آمد، خانمها نمی توانند تا قبل از اینکه به اضطرار برسند در مقابل دکتر عورتین خود را برهنه کنند. لذا جلوگیری از حاملگی در غیر مقام اضطرار اگر مستلزم برهنه کردن عورتین در مقابل دکتر باشد جایز نیست و باید از آن اجتناب کرد اگر چه دکتر زن باشد.
همچنین، خانمها باید مراقب باشند در حمامهای عمومی عورتین آنها پوشیده باشد لذا پوشیدن لباس نازکی که کاملاً عورتین را نپوشاند جایز نیست.
بنابراین، انداختن بعضی از عکسهای رادیولوژی و یا سونوگرافی کردن از رحم و یا قرار دادن دستگاههای درون رحمی و یا مواردی از این قبیل که مستلزم کشف عورتین در مقابل دیگری باشد، اگر در مقام اضطرار نباشد جایز نیست و باید از آن اجتناب کرد.


پوشش زن از بچه‏ها

بچه ها یا به سن تمییز رسیده اند یا نرسیده اند:

38. مسئله: اگر بچه ها (اعم از دختر و پسر محرم یا نامحرم) به سن تمییز نرسیده باشند پوشیدن بدن حتی عورتین از آنها واجب نیست.
امام، اراکى، فاضل، گلپایگانی و مکارم، فاضل، گلپایگانی و مکارم، اراکى، بهجت، خامنه ای و تبریزى،سیستانى
و اگر به سن تمییز رسیده اند یا دخترند یا پسر


39. مسئله: اگر بچه ممیز دختر باشد خانمها باید عورتین خود را از او بپوشانند.
امام، اراکى، فاضل، گلپایگانی و مکارم، بهجت، سیستانى
و اگر پسر باشد یا محرم است یا نامحرم


40. مسئله: در صورتی که پسر بچه ممیز محرم باشد پوشیدن عورتین برای خانمها لازم است.
امام، اراکى، فاضل، گلپایگانی و مکارم، بهجت، سیستانى


41. مسئله: در صورتی که پسر بچه ممیز نامحرم باشد علاوه براینکه بر خانمها واجب است عورتین خود را از آنها بپوشانند بنابر احتیاط واجب باید تمام بدن خود، به استثنای وجه و کفین را از او بپوشانند.
امام و گلپایگانى، بهجت، سیستانى، فاضل و مکارم

 


منبع: برای اطلاعات بیشتر می توانید به دو کتاب روابط مرد و زن و دیگری احکام بانوان مراجعه کنید.